Beleidsvisie

Beleidsvisie 2020 – 2030

‘Remonstranten, een bezield verband’, zo luidt de titel van de landelijke beleidsvisie die in november vorig jaar na een lang proces zijn beslag heeft gekregen. Veel zaken zijn nog niet concreet uitgewerkt, maar het stuk beschrijft wel belangrijke beleidslijnen voor de toekomst. Die beleidslijnen zijn ook voor ons als gemeente van belang. Waar staan wij en hoe geven wij in de toekomst vorm aan de ambitie die uit de visie spreekt? Wat willen wij en wat kunnen wij? In het voorliggende stuk wil ik vooral de punten naar voren halen, die voor ons als Remonstrantse gemeente Leeuwarden om onze eigen uitwerking vragen. Daarmee is dit stuk ook bedoeld als een aanzet voor de discussie binnen onze gemeente.

Achtergrond

In § 3.1 van de Beleidsvisie is de inhoudelijke basis van de visie beschreven. Ik citeer hieruit de volgende passage:

Het is kenmerkend voor onze geloofsgemeenschap door de eeuwen heen, dat zij enerzijds de nadruk legt op het klassiek kerkelijke, vrijzinnig-protestantse element en anderzijds altijd vooraan probeert te staan bij maatschappelijke en filosofische ontwikkelingen. Naar remonstrants besef horen deze zaken bij elkaar. Het zijn beide verwoordingen van één grote inspiratie. Kenmerkend voor deze kerk is dat er niet gekozen hoeft te worden: het is én én. De seminariumhoogleraar G.J. Sirks sprak nadrukkelijk over ‘Kerk aan de Rand’. De Remonstranten hebben hun rol te spelen binnen de kerk(en) én daarbuiten.

Wij geloven in de centrale boodschap van het kerkgenootschap: het telkens op eigentijdse wijze vertellen van het oude verhaal, geworteld in het Evangelie van Jezus Christus, dat ons overgeleverd is. Dat verhaal bestaat alleen maar als wij het telkens opnieuw ter sprake brengen en spiegelen en scherpen aan concrete menselijke ervaringen in het nu.

Hoe het voorgaande in de praktijk wordt uitgewerkt, kan per gemeente verschillen. Op de ene plaats ligt het accent mogelijk meer op een klassiek kerkelijk karakter, en ergens anders meer op het zoeken naar nieuwe vormen, naar vernieuwing, ook samen met mensen en groeperingen buiten de kerk. Maar hoe dan ook, altijd is dat èn èn belangrijk. Dat is de gedachte die de Beleidsvisie als geheel ademt.

Een toekomstbestendige gemeente

In aansluiting op eerdere rapportages en het gesprek hierover, schetst de Beleidsvisie het volgende beeld van een remonstrantse gemeente in 2030:

De remonstrantse gemeente in 2030 is een:

  • ontmoetingsplek voor bezinning en voor eigentijdse geloofs- en levensvragen
  • veelkleurige geloofsgemeenschap met gevoel en respect voor ieders deelname, geworteld in het evangelie, rekening houdend met en puttend uit meerdere tradities
  • vitale, open en nieuwsgierige gemeenschap met een herkenbare plek in de samenleving, en met aandacht voor wetenschap, kunst en cultuur
  • toekomstbestendige gemeenschap van mensen met hart en oog voor de wereld om hen heen
  • gemeenschap die actief functioneert in een netwerksamenleving, gericht op afstemming en samenwerking.

Door al deze punten heen klinkt steeds weer het belang van een (sterkere) externe gerichtheid door. ‘In de gemeenten komt meer nadruk te liggen op een bewust aanwezig externe focus’ staat ergens verderop in de Beleidsvisie. Die externe gerichtheid is duidelijk verweven met de manier waarop wij als remonstranten kerk willen zijn.

Externe gerichtheid: twee polen

De externe gerichtheid heeft twee polen. Aan de ene kant is er de gerichtheid ‘van binnen naar buiten’: via eigen communicatiekanalen, door stukjes in een krant, met activiteiten die gericht zijn op het bereiken van mensen buiten de kerk. Kort samengevat: de presentie als kerk in de wereld. Terzijde: ook de diaconale aanwezigheid is in dit kader van belang, daarvoor is geen nieuw beleid ontwikkeld.

De andere pool is een gerichtheid ‘van buiten naar binnen’. Dit zien we nu bijvoorbeeld bij de vernieuwingspredikanten. Ze staan op plekken buiten de kerk, daar werken ze samen met anderen, maar wel vanuit hun eigen remonstrantse achtergrond. Daar brengen zij de betekenis van religie en spiritualiteit voor maatschappelijke vraagstukken in, in gesprekken en door andere activiteiten. Op landelijk niveau zal voor deze gerichtheid ‘van buiten naar binnen’ een netwerk (het netwerk InZicht) worden gecreëerd om het remonstrants gedachtegoed inzichtelijk te maken en in te brengen in het maatschappelijke gesprek over allerlei thema’s. Dit moet nog verder worden uitgewerkt. Gedacht wordt bijvoorbeeld aan het aanbieden van gastsprekers voor bepaalde thema’s, van cursussen en dergelijke, die specifiek gericht zijn op de ontmoeting met doelgroepen buiten de kerk. Voor ons als lokale gemeente is het alleen daarom al belangrijk de ontwikkeling op dit gebied in de gaten te houden.

Samenwerking

In de afgelopen jaren zijn er weliswaar nieuwe leden en vrienden bijgekomen, maar deze aanwas was te klein om de krimp helemaal te compenseren. Dat is het landelijke beeld. In de nabije toekomst zal dat niet veel anders zijn. Het is niet realistisch om voor de komende tien jaar te rekenen op groei. Een van de gevolgen die we nu al zien is, dat nieuwe aanstellingen van predikanten vaak kleiner zijn dan in het verleden het geval was. Er zijn ook gemeenten waarvoor zelfstandig voortbestaan waarschijnlijk op langere termijn niet houdbaar is. Deze ontwikkelingen maken het op zich al nodig om vormen van samenwerking te zoeken. Daarnaast zijn hiervoor allerlei andere redenen, bijvoorbeeld om van elkaar te kunnen leren en elkaar te kunnen stimuleren en inhoudelijk te versterken.

Er kunnen samenwerkingsvormen zijn binnen de Remonstrantse Broederschap, bijvoorbeeld zoals we nu al zien gebeuren in de regio om Utrecht heen en bij Meppel en Hoogeveen, die samen een predikant hebben aangesteld. Maar we zien op allerlei plaatsen ook intensieve vormen van samenwerking met andere (vrijzinnige) geloofsgemeenschappen. Dat zal in de toekomst mogelijk vaker gebeuren. Landelijk zal er aan worden gewerkt om in overleg de organisatorische complicaties die dit met zich mee kan brengen, zoveel mogelijk uit de weg te ruimen.

Regiovorming

Om van elkaar te kunnen leren en elkaar te versterken zullen er regionale verbanden worden gevormd. Dit voornemen staat vast, maar hoe de regio’s zullen worden samengesteld is nog onduidelijk. In die regio’s zullen de remonstrantse predikanten (en geestelijke verzorgers met een Remonstrantse achtergrond, die actief zijn in de regio) een aantal malen per jaar samenkomen. Ook leden van kerkenraden kunnen bij regionaal overleg worden betrokken. Kleine aanstellingen van predikanten zouden op termijn, wanneer de mogelijkheid zich voordoet, in regionaal verband kunnen worden gecombineerd tot aanstellingen van tenminste 2 dagen per week: het minimum voor een aanstelling, de norm waaraan in de toekomst (weer) strakker de hand zal worden gehouden.

Wat dit voor ons, de Remonstrantse gemeente Leeuwarden, zal kunnen betekenen is nog onduidelijk. De kerkenraad staat in principe positief tegenover de samenwerking in regionaal verband. Wij zien hierin kansen voor versterking, maar op dit moment is de situatie nog te onduidelijk om er concreet mee aan de slag te gaan.

Wat vinden wij als Remonstrantse gemeente Leeuwarden?

In het voorgaande zijn een aantal hoofdlijnen van de landelijke Beleidsvisie geschetst. Daarbij is geprobeerd het beknopt te houden en toe te spitsen op thema’s die voor ons, als Remonstrantse Gemeente Leeuwarden vooral van belang zijn. Dit stelt onszelf als remonstrantse gemeente voor de vraag waar we zelf staan, en de vraag hoe wij onze toekomst zien. Iets meer toegespitst kunnen bijvoorbeeld de volgende vragen worden gesteld:

  • Het geschetste beeld van een toekomstbestendige gemeente houdt ons als Remonstrantse Gemeente Leeuwarden als het ware een spiegel voor: waar staan wij, als we ons vergelijken met dit beeld? Het stelt ons ook voor de vraag wat onze ambitie is, als het gaat om die externe gerichtheid. Wat willen we, wat heeft prioriteit, wat is mogelijk en hoe kunnen we meer mogelijk maken?
  • Kan meer samenwerking met andere geloofsgemeenschappen in Leeuwarden of binnen Friesland eraan bijdragen om dat beeld van een vitale, openen en toekomstgerichte geloofsgemeenschap dichterbij te brengen?

Over deze vragen willen wij als kerkenraad graag met u in gesprek. Wij zullen op korte termijn alle leden en vrienden uitnodigen voor een (online) bijeenkomst die daaraan is gewijd.